«7-20-25» бағдарламасының тиімділігі неде?

03.09.2018
Қаралды: 132

Бұл күндері мемлекет тарапынан қолға алынып отырған «7-20-25» бағдарламасы көптеген адамдардың қызығушылығын тудырғаны анық. Бұған байланысты редакциямызға хабарласушылар аз емес. (Жалпы, бұл бағдарлама туралы «Баспана» ипотекалық ұйымының сайтынан толықтай ақпарат алуға болады). Осыған орай бағдарламаның бүгінгі бет алысы жайында ипотекалық несие беруде алдыңғы қатарда келе жатқан «Центр Кредит» банкі Шымкент қалалық филиалының кеңсе басшысы Дамир Ақынбековпен (суретте) сұхбаттасқан болатынбыз.

 

– Дамир мырза, қазіргі таңда «7-20-25» бағдарламасы қалай жүзеге асырылуда?

 

– Бағдарлама бойынша бізге өтініш берушілер саны көбейіп келеді. Мұны «7-20-25» емес, «7-10-25» деуге де әбден болады, себебі «Баспана» ипотекалық ұйымының басшысы Қайрат Алтынбеков пен жергілікті әкімдер келісімге келіп, таяуда меморандум­ға қол қойды. Соған сәйкес, алғаш­қы жарнаның екінші бөлігін, яғни ипотекаға алынатын тұрғын үй бағасының 10 пайызын бүгінгі таңда қала әкімдігі өз мойнына алып отыр. Бүгінгі күні аталмыш бағдарламаға сәйкес «Центр Кредит» банкінің  филиалы бо­йынша айтар болсақ, 17 адам несие алды. 7 адамның өтініші қарастырылу үстінде. Оның 4-еуі келесі айда жаңа үйлеріне көшеді деп жоспарлап отырмыз.

 

Өңіріміздегі үлкен қалалар бойынша ипотекаға алуға болатын үйлердің бағасын 15 миллионнан 25 миллион теңгеге дейін көтерді. Қазан айынан бастап, 25 миллионға дейінгі сомадағы үйлерді қарастыра беретін боламыз.

 

– Бұл бағдарламаның тиімділігі неде?

 

– Тиімділігі сол, банк тарапынан ешқандай комиссия алынбайды. Бағдарлама бойынша ипотека алу барысында клиент тек бағалау компаниясына 5-7 мың теңге көлемінде төлемақы, сондай-ақ нотариусқа және юстицияға тиісті қызметақыларын төлейді. Ал банкке ешқандай ақы төленбейді. Басқа артық шығын жоқ.

 

7 пайыз деген адамдар үшін өте тиімді. Біз бір бөлмелі пәтерлердің орта есеппен алғандағы бағасын 7 миллион теңге, екі бөлмелі пәтерлердікін – 8-9  миллион, үш бөлмелілердікін 9 миллионнан жоғары деп шамамен есептейміз. Егер клиент 7  миллион теңгеге бағаланған үй алар болса, алғашқы жарнасы – 1  миллион 400 мың теңге, ал несие сомасы 5 миллион 600  мың теңгеге шығады. Мұны 25 жылға 7 па­йызбен есептер болсақ, айлық төлемақы 39 мың теңгені құрайды. Егер 10  миллион теңге шамасындағы үй алатын болса, оның 8  миллионы – негізгі несие, 2 миллионы – жарна ақысы. Яғни 7 пайызбен 25 жылға ай сайын 56  мың теңгеден шығады. Бұл халыққа шынында да қолайлы.

 

Егер біздің банктегі 15,5 пайыз болатын қазіргі қолданыстағы пайыздық мөлшерлемесімен есептеп көрер болсақ, 8  миллион теңге несие ай сайын 105  мың теңге болатын төлемақыны қамтыр еді. Алғаш­қы жарна банктердің барлығында 30 пайыздан жоғары, ал мұнда одан аз да, көп те құюға болмайтын 20 пайыз.  

 

– Бағдарлама бойынша несие алу шарты барлық банктерде бірдей ме?

 

– Иә, барлығы үшін бірдей. Барлық банктерде 20 пайыз алғашқы жарна салынған соң 7 пайызбен 25 жылға несие беріледі. 

 

– Несие алушының кірісінің көлеміне қатыс­ты міндеттеме бар ма?

 

– Ондай міндеттеме жоқ. Әр адам бізде жеке қарас­тырылады. Мысалы, кей отбасыларда кіріс көзі 150 мың теңгені құрап тұрса да олардың тағы басқа  несиесінің бар болуы немесе отбасында бала санының көп болуы мүмкін. Бұл  – бала саны көп болған сайын шығын да көбірек болады деген сөз. Яғни әрбір шығын мөлшері негізгі кірістің сомасын азайта береді.

 

Біз адам басына кететін шығын мөлшерін арнайы бекітілген ең төменгі күнкөріс деңгейімен есептейміз. 16 жастан асқандарға адам басына 25 мың теңгеден, 16 жасқа толмағандарға оның жарты сомасы – 12 мың 500 теңгеден деп қарастырамыз. Осындай жайттардың барлығын есепке алатын болғандықтан «жалақыңыз пәлен теңге болса ғана несие беріледі» деген нәрсе жоқ. Бұл жерде барлығы кіріс мөлшеріне байланысты. Егер кіріс мөлшері жеткіліксіз соманы қамтыған жағдайда міндетті түрде кепіл болатын адам қажет.

 

– Ал кепіл болатын адамға қандай талаптар қойылады?

 

– Біріншіден, оның несие тарихы таза болуы керек. Екіншіден, зейнетақы қорында ай сайын аударылып отырған соңғы алты айлық аударымы міндетті түрде болуы тиіс. Үш айда, жарты жылда бір рет аударылған аударымдар есепке алынбайды. 

 

– Несие алу процесі қалай жүзеге асырылады? Кезең-кезеңімен атап өтіңізші.

 

– Несие алушы алдымен банк кеңсесіне келіп, кеңес алуы керек. Содан соң, талапқа сай келіп жатса, шамамен алуға болатын соманы есептеп береміз де, қажетті құжаттардың тізімін түсіндіреміз. Олардың қатарында жеке куәлік, туу және неке қию туралы куәліктері, мекен-жай анықтамасы, кредиттік бюродан несиелік есеп, зейнетақы шотынан соңғы алты айдағы көшірмесі (выписка), несие алушының атында тұрғын үйдің жоқтығын растайтын анықтама, жұмыс орнынан жалақы мөлшері көрсетілген анықтама бар.

 

Құжаттардың барлығы дұрыс болған жағдайда несие алушыға біз «мынадай сомаға дейін пәтер ала аласыз» деп көрсетеміз. Содан соң клиенттер сол сомаға дейінгі үйлерді іздей бастайды. Негізгі талап – сатып алынатын үй бастапқы деңгейлі, яғни жаңа үйлердің қатарынан болуы қажет.  Несие алушы қажетті пәтерді тапқан соң сол пәтерді сатушы компаниямен келісімге келеді де, компания тарапынан берілген құжаттармен бізге келіп, өтініш жазады. Біз үш күннің ішінде мақұлдау немесе бас тарту туралы шешім шығарамыз. Несие мақұлданған жағдайда біз кепілдік хат береміз. Оған үш адам қол қояды: банк тарапы, сатып алушы клиент және пәтерді сатушы компания өкілі. Содан соң пәтерді сатушы компания клиентпен сату – сатып алу жөнінде келісім-шарт жасасады. Оны клиент әділет басқармасына тіркейді. Осыдан соң тіркелген келісім-шартты, меншік иесі туралы мәліметті, үй құжатын, үйдің клиенттің атына аударылғандығы туралы анықтаманы алып банкке келеді. Біз үйді банк­ке кепілге қоямыз.

 

Осыдан соң ақша алдымен клиенттің есеп-шотына, ол шоттағы ақша пәтерді сатушы компанияның есеп-шотына қайта аударылады. Бұл жерде қолма-қол ақша алынбайды. Осылайша клиент пәтерге қол жеткізген соң ай сайын қажетті мөлшердегі соманы төлей береді.

 

– Мұның бәрі қанша уақытты алады?

 

– Егер барлық жұмыс ретімен, кедергісіз атқарылса, бір аптаның ішінде пәтерге қол жеткізуге болады.

 

Сұхбаттасқан – М. ИБРАЕВА.

 

Мақаланы көшіргенде Zamana.kz сайтына сілтеме көрсету міндетті!

 

 

 

 

Пікір қалдыру

1000 символ