Болашақ жарын алдын-ала біліпті

23.06.2009 13:38

Қазақ халқы өнерге бір табан жақын. Бесіктегі баласынан, еңкейген қариясына дейін өнер десе ішкен асын жерге қояды. Қандай әнші болмасын оның әнін қалт жібермей тыңдап, електен өткізетіні анық. Өмірде адамның басынан түрлі жағдайлар өтіп, тылсым оқиғалардың куәсі болып та жататыны бар.

Біз «Тылсым дүние» газетінің осы нөмірінен бастап, оқырмандардың сұранысы бойынша, халқымызға белгілі тұлғалардың өмірімен таныстырып, көпшілікті қызықтыратын жұмбақ, тылсым сырларын тұрақты беріп отыруды жөн көріп отырмыз.

Осы орайда, бүгінде отбасы бақытын алдыңғы қатарға қойып, өнерімен көпшілікті тәнті етіп жүрген таңдаулы әншілердің бірі, Қазақстанға еңбегі сіңген Мәдениет қайраткері Айжан Тәженованы (суретте) әңгімеге тартқан болатынбыз.

– Айжан ханым, өзіңізді, отбасыңызды толық таныстырып өтсеңіз?

– Туған жерім Талдықорған облысы, Қаратал ауданына қарасты «Кәлпе» станциясында дүние келдім. Байқап отырған шығарсыз, менің туып-өскен ауылым «Кәлпе» деген ерекше атқа ие. Бұл мекен қазақтың қасиетті жерлердің бірі.

Әкемнің аты – Рахымғали, анамның аты – Келиман. Әкемнің әкесінің аты – Тәжі екен. Осы үш есімнің өзіндік қасиеттері де бар.

Негізі, біз он ағайындымыз. Осы онның ішінде ата-анамның сүйікті перзенті болдым. Анам мен туылғанға дейін бір ұл, бір қыз етіп рет-ретімен туып келді. Ал мен дәстүрді бұзып, қыздан кейін қыз болып дүниеге келіппін. Менің артымнан тағы бір сіңлім дүниеге келді. Ағайын-туғандар: «Сен ұл бала болып туылуың керек еді. Өзің де еркек бала сияқтысың», – дейтін.

Анам Келиман өте сұлу, ақылы көркіне сай әйел болды. Ауданымызда Халық театрын ең алғаш ашқан менің анам екен. Сахнада әртүрлі бейнелерді сомдап, әнші де, биші де, домбырашы да болған. Көбінесе қазақ жазушыларының шығармаларындағы атақты кейіпкерлердің бейнесін сомдайтын. Сол кезде дүниеге келген балаларына Бекежан, Ақтоқты, Айман деп еліктеп ат қоя беріпті. Ал менің есімімді «Айжан қыз» атты күйдің кейіпкеріне байланыстырып қойған екен.

Анамның сол күйді үнемі тартып отыратыны әлі есімде. Ол кісінің тағы бір үлкен қасиеті өле-өлгенше өнерді сүйді. Себебі, өмірден өтерден алдын төсек тартып жатқанда балаларының есімдерін шатастырып, жаңылса да, сахнада айтқан өлеңдерін еш жаңылмай айтып жатты. Өнердің құдіретін осыдан-ақ аңғаруға болады.

– Бір сұхбатыңызда «Мен сүйгенімді кездестірдім» деп өмірлік жарыңыз Наурызбай жайында айтқан екенсіз. Ол кісіге жолығатыныңызды ішкі түйсігіңіз алдын-ала білдірді ме?

– Мен әкемді өте жақсы көрдім. Өкінішке орай, ол кісі менің ең алғаш теледидарға шыққанымды көре алмай өмірден өтіп кетті. Соған қатты қиналып жүріп, әкемдей адамды кездестірсем деп армандайтынмын. Ең алғаш Наурызбайды көргенде әкемді көргендей күй кешкенмін. Шынында да, әкем мен Наурызбайдың ұқсастықтары өте көп. Сол арманым орындалып, бұл маған тағдырдың берген сыйы деп ойлаймын. Қазақта: «Қыз кезінде қандай адамды қатты жақсы көрсең, болашақ жарың соған ұқсайды» деген сөз бар ғой. Екінің біріне мұндай бақ қона бермейді.

– Айжан апай, адам ұйықтап жатып түрлі түстер көретіні анық. Сіз түс дегенге сенесіз бе?

– Әрине, сенемін. Анамның түс жоритын қасиеті бар болатын. Мен көбіне түсімді анама жорытатынмын. Анам: «Қызым, сен түсімде үнемі қалықтап жүресің. Бәрі жақсы болады» – деп отырушы еді. Анамның бұл қасиеті маған да дарыған. Өзім түс көріп, кейде жайсыз түс болса да жақсыға жорып, кейін түсімді ойламауға тырысамын. Мұндай кездерде: «Бәрі осымен кетсін» деп бетімді салқын сумен шайып жіберемін де жүре беремін. Ал жақсы түс көрсем, ең алдымен санама тоқып, Құдайға шүкіршілік етемін де, оны күйеуіме, ұлыма айтамын. Қандай жағдай болмасын, түсті жақсы нәрсеге жорыған абзал.

– Түсіңізде көрген нәрселеріңіз өңіңізде қайталана ма?

– Бірде түсімде біраз елдің президенттерімен бір дастархан басында торт жеп отырғанымды көрдім. Сосын сол кісілермен вальс билеп жүр екенмін. Осыдан кейін шынымен-ақ жақсы жаңалық болып, қуанышқа кенелгенім бар.

Сонымен бірге, мен жұлдыз-жорамалға да сенетін адаммын. Өзім ақпан айында туылғанмын, жұлдызым – суқұйғыш. Бір жерден оқығаным бар еді, суқұйғыштар өнерде жолы болып, өз орнын табады делінген. Міне, өнерде жолым болғаны үшін мен өзімді бақытты санаймын.

– Отбасыңызда қызықты оқиғалар болып тұра ма?

Біздің отбасымыз әзіл-қалжыңға өте жақын. Жолдасымның әдемі, салмақты, ойлы айтылған әзілдеріне кей кездері таң қаламын. Ол бізді әдейілеп күлдіремін деп айтпайды. Белгілі бір жағдайға орай әзілдері дайын тұрады. Наурызбай ешқашан мені Айжан деп өз есіміммен атаған емес. Көбіне еркелетіп өзі түрлі аттарды тауып айтады. Бұған мен де үйреніп қалғанмын. Бірде маған бірдеңеге ренжіді ме, жұмысқа кетіп бара жатып: «Айжан, құжаттарды әперіп жіберші», – деді де кетіп қалды. Ал мен оның айтқанына таң қалып, кешке дейін: «Ол маған неге ренжіді екен?» деп уайымдаумен болдым. Бірақ, жолдасым кешке түк болмағандай келді, шай ішті. Мен болсам мазам кетіп, күйеуіме ренжіген кейіп танытып жүрдім. Бір кезде Наурызбай: «Неге режіп жүрсің?» – деді. Содан салған жерден мен де қоймай: «Таңертең неге мені Айжан деп атадың?» – дедім. Наурызбай: «Сенің атың Айжан емес пе?» – деді. Мұндай жауапқа не дерімді білмей, ұялып қалдым.

Міне, жолдасымның осындай ұшқыр ойлы әзілдері көңілімізді көтеріп тұрады. Бірде көптен күткен тілегіміз орындалып, алғашқы немереміз дүние есігін ашқан еді. Наурызбай екеуміз біріміз ата, біріміз әже боп қуанышымыз қойнымызға сыймай жүрді. Үйге туған-туыс, жора-жолдас құтты болсын айтып келіп жатты. Немеремізді үйге әкеліп, иісіне тоймай жүрген едік. Марлен әйелімен бірге Астана қаласында тұратын. Бір күні әкесі ойламаған жерден: «Балам енді немеремді бізге тастап кет», – деді. Сонда ұлымыз: «Әке, қойыңызшы, мен бармын ғой. Сіздерге мен де жетемін», – деп күлдіргені бар.

Біз Марленді әлі баласынып жүрсек, ол өзінің әке болғанын осылай әзілдеп жеткізген еді.

– Әңгімеңізге рахмет! Отбасыңызға, өзіңізге Алланың нұры жауа берсін.

Сұхбаттасқан – Қ. ӨМІРЗАҚҚЫЗЫ.