Бауырларыммен барыс-келіс жасасам деймін

25.01.2012 11:25

Менің нағашы атам Мырзабай қажы елге беделді, бай адам болған екен. Түбі отырарлық, руы Божбан, оның ішінде Итемген. Ол кісі өз қаражатына медресе салдырған, молда, мұғалімдер жалдап, қазақ балаларының сауатын ашуға көп көңіл бөліпті. Өз анам Саттар Ерубаевпен бірге сол медреседе оқыған. Саттардың әкесі Асқар, Ерубайлар Мырзабаймен жақын туыс болып келеді.

Мырзабай қажының бес баласы болған, біреуінің есімі Досыбай. Досыбай менің анам Айзаданың әкесі. Ол ел ішін жайлаған қуғын-сүргін кезінде (шамамен 1928-1929-жылдары) байлығы үшін жер аударылыпты. Байларды бала-шағаларымен пойызға тиеп әкетіп бара жатқанда Досыбай сол кездегі төрт-бес жасар қызы Жанбаладан көз жазып қалыпты. Ал баласын іздегендердің зарына оларды күзетіп бара жатқандар құлақ аспайды. Бұл – Түркістанда болған оқиға.

Содан шырқырап жылап жүрген кішкентай Жанбаланы тауып алғандар оны Арыс қаласындағы балалар үйіне өткізеді. Өзінің атын есіне түсіре алмаған кішкентай қызды тәрбиешілер Гүлсара деп атап кетеді. Кейін ол осы балалар үйінен тракторшы мамандығын алып, сол кезде салынып жатқан «Киров» каналына жұмысқа жіберіліпті. Сонда жүріп Жолшы деген «звеневой» ма, бригадир ме, сондай бір белсенді жігітке тұрмысқа шығады. Ел қатарлы түтін түтетіп, үйлі, бала-шағалы болады. Ал балалары есейе келе Жолшыға әйелімнің руы кім, төркіндері қайда, балаларымның нағашылары кім деген сияқты ойлар келеді. Бірде Гүлсараның есіне туыстары қайтыс болғанда төрт-бес әйелге Балтабай болыстың жоқтау үйретіп жатқаны түсіпті. Жолшыға соны айтады. Ал Балтабай – отырарлық, ол кісі де біздің нағашымыз болады.

1955-1960-жылдары Жолшы жездеміз ауданаралық жиындарға қатысқанда Балтабайды әркімнен сұрастырып, ылғи да іздеумен болыпты. Мұны Балтабай да естиді.

Қысқасы, көп ұзамай бізге Жанбаланың табылғаны туралы белгілі болды. Бірде Жолшы: «Елге көшеміз. Руымыз – Қарабатыр. Шаян ауданының Ортақшыл ауылынанбыз», – деп сәлем жолдапты.

1965-жыл еді. Әкеміздің аты – Аңламас, соғыстан қайтпаған. Біздің үйді ешкім әкем атымен атамайтын, анамның атымен «Айзаданың үйі» дейтін. Бірде үйімізге қос атпен бірі әйел, екіншісі ер адам келіп: «Аңламастың үйі осы ма?» – деп сұрады. Сонда соғыстан қайтпаған әкемізден бір жақсылық хабар келіп қалды ма деп қуанған ағам екеуіміз үйден жүгіре шыққан едік. Қосарлана: «Иә, Аңламастың үйі», – дегенімізде олар аттан түсті. Қолтықтарынан демеп түсіріп, үйге бастадық. Бұлар Жолшы жездеміз бен Гүлсара, яғни баяғы кішкентай кезінде жоғалып кеткен Жанбала әпкеміз екен. Содан амандық-саулық сұрасып, біраз отырғаннан кейін олар Отырар жаққа жүретіндерін айтты. Мал сойып, күтеміз дегенімізге қараған жоқ. «Сол жақтағы туыстармен табысамыз, сосын олардың бәрін шақыра келеміз», – деп асығыс жолға шығып кетті. Бірақ ол кісілерден содан кейін хабар болмады.

Анам сіңлімді іздеймін деп жиі айтатын, ал оның сәті 1969-жылы түсті. Жолға шығып, ауылдарына әбіржіп жүріп түнде зорға жеттік. Май шамның әлсіз жарығымен бір-бірімізді әрең таныдық. Гүлсара әпкемнің бес ұл-қызы бар екен. Өкініштісі, бүгінде аттары есімде жоқ. Сол күннің ертесіне таңертең ауылға қайттық. Өйткені ол кезде көлік аз, сол ауылдан жолға шығатын бір машина бар екен, содан қалмауға тырысқан едік. Ауылға келген соң көп ұзамай анам ауырып қалды. Бөген өзені тасып, ауылымыз Шілікті тасқын су алып, далада қалдық. Үй-жай, қора-қопсы, малымызды су жалмады. Ал анам сол аурудан тұрмай, 1970 жылы дүние салды Ол соңғы сәтіне дейін бауыры Жанбаланы аңсап күтумен болды.

Біз 1972-жылы Шымкентке көштік. Анамның Жанбаладан басқа Нұртаза, Бекмұрат деген бауырлары бар. Бекмұрат 1965-жылы қайтыс болды. Ол кісінің ұлдары Бауыржан мен Мейіржан бүгінде Киевте тұрады. Ал мен Шымкенттің Тельман атындағы бөлімшесі тұрғынымын. Үйіміз осындағы Шаяхметов көшесінде, №41-ші үй. Телефон нөмірі – 45-11-79, 23-19-08.

Менің аты-жөнім – Бекмырзаева Захира, 1937-жылғымын. Бүгінде немере-шөбере сүйіп отырмын. Нағашым Мырзабай барған Мекке-Мединені мен де көріп келгенмін. Жанбала апамның балалары, менің бөлелерім де бүгінде немере сүйген үлкен кісілер болған шығар. Ұрпақтары Жолшы жездем армандағандай нағашыларының кімдер екенін біле ме, білмей ме екен деп ойлаймын қазір. Менің ол кісілермен табысқым келеді.

Пікір қосу

JComments