"Жібек жолы" мен Новосибирск арасында адам тасиды

06.09.2010 16:59

Күздің алғашқы айынан Қазақстанның, Ресейдің түкпір-түкпірінде жұмыс істеп жүрген өзбек, қырғыз, тәжік азаматтары өз елдеріне орала бастайды. Өйткені бұл уақытта кейбір аймақтарда құрылыс жұмыстары саябырсиды.

Жақында бір танысымыздың үйінде Икрам Ауданов деген азаматпен (суретте) танысып қалдық. Ол Ресейдің Новосибирск қаласына жолаушылар тасымалдайтын автобустың жүргізушісі екен. Кезекті сапардан келгеніне көп уақыт бола қоймапты.

«Бұл жұмысты 2005-жылдан бері істеп келемін, – дейді ол. – Мен әрбір рейсіме 150 доллар ақы аламын. Аптасына 6 мың шақырым жол жүреміз. «Жібек жолынан» Новосибирск қаласына дейін ара қашықтық 3 мың шақырымға жуық. Біз Новосибирскіге аптасына бір мәрте қатынаймыз. Екі жарым күн жол жүреміз. «Жібек жолы» бекетінен Павлодар облысындағы «Достық» бекетіне дейін 2300 шақырым, ал Ресейдің Алтай өлкесіндегі «Құлынды» бекетінен Новосибирскіге дейін 600 шақырым. Жол ақысы – 100 доллар. Новосибирскіге бір барып қайтқанда кемі 10 мың доллар табыс табуға болады. Автобус 3 мың шақырымға 1 тонна жанармай жағады. Негізі жалпы шығынына 2 мың доллар жұмсалады.

Жолда бізді көп тоқтатады. Ресейге Қазақстан азаматтары жеке куәлікпен-ақ еш қиналмай өте береді. Ал Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан азаматтары паспортсыз өте алмайды. Олар декларация толтырады, одан бөлек кеденшілерге 4-5 мың рубль береді. Жолда тексерген МАИ қызметкерлеріне де 500-1000 рубль беріп отырады.

Негізі ресейліктердің әлеуметтік жағдайы біздікімен шамалас. Тек ол жақта ішіп-жем қымбат. Мысалы, бір кило қауын 30 рубль болса, ал дарбыздың бір килосы 16 рубльден сатылады».

Икрам күзде Ресейге баратындар аз болатынын айтады. Сөзіне қарағанда, олар онда көп қиындық көретінге ұқсайды.

«Новосибирскіде ортаазиялық гастарбайтерлер көп жәбір көреді. Сол қалада жұмыс істеп жүрген өзбек, қырғыз, тәжік азаматтары полицейлер мен кеденшілерге бір, жергілікті басбұзарларға екі шығындалады. Ол жақта олар ақша берсе ғана бәледен аман қалады», – дейді И. Ауданов.

Новосибирскіде қайтыс болған кейбір өзбек азаматтарының мәйіттерін өз елі қабылдамай қойған жайттар да кездесіп отырады екен. Себебі Өзбекстанда азаматтықтан шыққан адамдардың мәйітін қабылдамайтын заң бар болса керек. Икрам бұл жолы жасы 60-қа таяп қалған өзбек азаматының мәйітін алып қайтыпты.

«Мұндай кезде кеденшілер де, өзгелер де ақша талап етпейді, – дейді Икрам. – Әлгі марқұмның мәйітін Өзбекстан қабылдады. Себебі оның азаматтығы өзгермеген болып шықты.

Ақшасын ала алмай жәбір көргендерді талай кездестірдім. Тіпті қалың орманға апарып, өлтіріп кетіп жатқан жайттар да жиі орын алатын көрінеді. Бұл жолы ақшасын алдыртып, таяқ жеп, жапа шеккен бір өзбек жігітін ақы-пұлсыз алып келдім.

Бірде кешкісін екі өзбек жігіті келіп, өздерін таныстырды. Бірінің аты Фархад екен, ол Өзбекстанның Сұрхандария облысынан келіпті. Фархад тамақ үстінде: «Мұнда бірінші рет келіп отырмын. Үш ай бойы жұмыс істеп, ақшасыз кетіп барамын. Ішіміздегі жасы үлкен бір кісіні жергіліктілер ұрып жатқанда біз жан-жаққа қашып әрең құтылдық», – деп жылады. Ал өзін Мұса деп таныстырған екінші өзбек жігіті орыс қызына үйленгенін, одан екі баласы барын, Ташкентке бір аптаға барып қайтатынын айтты. Біз тамақ ішіп болғаннан кейін оларды автобусқа қондырдық. Ал таңертең қарасам, екеуі де кетіп қалыпты.

Ертеңіне Фархадты екі-үш өзбек жігіті алып келді. Оны теміржол вокзалынан тауып алғандарын, жолақыға сақтаған бар пұлын Мұса алдап алып кеткенін айтты. Біз Фархадты «Жібек жолына» дейін тегін жеткіздік».

Икрам келесі аптада тағы да рейске шығады екен. Ол «Жібек жолы» мен Новосибирск арасында адам тасымалдау науқаны қара күзге дейін жалғасатынын айтады.

Ә. СМАН.

Пікір қосу

JComments