Үйінде қасқыр асырайтын адам

10.01.2009 10:37

Қазығұрт кентінің қақ орталығында бір отбасы үйінде көкжал қасқыр асырап отыр. Біз кешегі аптада сол үйге барып, әңгімелесіп қайттық.

Курсаитовтар отбасы көп жылдардан бері қой бағумен айналысады екен. Қасқырды қалай ұстап алғанын сұрағанымызда Бахтияр аға бізге күле қарап: «Мен 40 жылдан бері қой баққан адаммын. Ұлым Сервер де қойға жақсы қарайды. Қойдың бірінші жауы – қасқыр. Сондықтан қасқыр мен қойшы үнемі аңдысып жүреді емес пе?– деді. – Ұлым Сервер өзі сондай епті. Аңшылықпен айналысқанды да жақсы көреді. Осы уақытқа дейін оннан астам қасқыр соғып алды».

Қасқырды көрсетуге бізді Сервердің өзі ертіп барды. Темір тордың ішінде тұрған түз тағысы пәлендей мінез көрсетпеді. Тордың сыртында Симба есімді ит байлаулы тұр екен. Біз Серверден бұл қасқырды қалай ұстап алғанын сұрадық.

«Қасқырлар бөлтіріктерін қастарына ертіп жүріп баулиды, – дейді Сервер Курсаитов. – Біздің қойға шабатын қасқыр да өзінің үш бөлтірігімен малды маңайлап қайта-қайта келіп жүрді. Бірде тазы иттермен қасқырлардың соңына түсіп қудым. Төрт айлық үш бөлтіріктің екеуін иттер талап тастады. Ал біреуін иттерге талатпай, үйге алып келдім. Қазір бұған итке беретін ас қалдықтарын да береміз. Алайда ет жемегеніне бір аптаға жуықтаса болғаны, ол ұли бастайды. Бұлар ит сияқты үрмейді екен».

Сервердің анасы Эмма апай да қасқыр жайлы қызыға әңгімелеп берді. «Бахтияр мен Сервер малдың соңында жүргенде қасқырды үнемі өзім тамақтандырамын,– дейді Эмма апай. – Қолдан ас ішкенге ме, еш уақытта тамақ беріп жатқанда ырылдап, мінез көрсеткен емес. Өткен жылы қасқырдың қасына мына Симбаны (ұрғашы ит) қосып қамағанбыз. Кейіннен ұйығып бітті-ау деген кезде ғана оны сыртқа шығардық. Иттің құрсағын қолыммен ұстап көрсем, сыртынан да байқалатын кішкене түйіндер бар екен. Алайда оны бекер сыртқа шығарыппыз. Симба өзге иттермен таласып, іш тастады. Биыл Бахтияр ит күйлегенде тағы да қасқырдың қасына қоймақшы. Жұрттың айтуынша, итпен қасқырды будандастырса, жақсы, төбелескіш ит алуға болатын көрінеді».

Малдың жайын жақсы білетін бұл отбасыда тағы да бір ерекше жануар бар екен. Ол – төрт мүйізді қошқар. Бұл қошқар жайында Бахтияр ағаның өзі әңгімелеп берді.

«Кеңес дәуірі кезінде «Күйік» деген асыл тұқымды қой шаруашылығы болатын, – дейді ол. – Сол «Күйіктен» қойларды қашыруға қошқарлар алып келетін. Меринос қошқарлардың ішінде төрт мүйізді дәу қошқар болатын. Сол қошқардың тұяғы ғой бұл. Олардың басын онға дейін жеткізген кездерім болды. Тіпті сол қошқардан алты мүйізді қошқар да туылды. Қазір қойдың арасында осындай екі қошқар бар. Бірақ оларды көбейту үшін меринос тұқымды қойлар алу керек. Қазір мендегі қойлардың дені қазақы қойлар. Байқауымша, төрт мүйізді қошқарлар киелі келеді. Бірде олардың бірін құдайы тамақ беру үшін сойдым. «Бісміллә, Аллоһу әкбар» деп өткір пышақты салып жібергенімде, қолым өз-өзінен кері кетіп, қошқардың мойнын орап отырған аяғымды орып кетті. Екінші рет Алланы ауызға алып салған пышағым кері кетпеді. Мұндай қошқарларды Ташкенттен біреулер арнайы келіп сатып алып кеткен кездері де болды. Қасқырды да екі мың АҚШ долларына сұрағандар кездесті. Мен қасқырды сатқым келмеді».

Курсаитовтар отбасы осындай ерекше нәрселерге жаны құмар жандар екен.

Қ. СМАНҚЫЗЫ.

Пікір қосу

JComments