Бақшасында не керектің бәрі бар. Таскешулік шаруа какао да өсіреді

30.06.2009 09:46

Сайрам ауданына қарасты Таскешу ауылында егін суаратын су жоқ. Ақсудан келетін егістікке арналған су бұл ауылға жетпей жол-жөнекей таусылады. Ал ауыз судың өзі күніне екі-үш сағатқа ғана беріледі. Сондықтан таскешуліктердің көпшілігі бау-бақша өсірмейді. Ал осы ауылда тұратын Райыс Құмарбеков деген кісінің (суретте) үйіне кіре берістен-ақ жайқала өскен гүлдер көз қуантады. Қазір бақшасында қияр пісіп, қызанақ қызаруға жақын. Біз ол кісінің бау-бақшасын аралап көрген едік.

«Ауыл адамдары ауылда тұрып қаладан көкөністерді сатып әкеледі. Мұны мен дұрыс деп санамаймын. Не нәрсеге де әрекет етсең, Алла өзі сәтін салады, – дейді Р.Құмарбеков. – Су жоқ деп қарап отыруға болмайды. Сондықтан үйімнің ауласынан үш жерден құдық қаздырдым. Сол құдықтарға «насос» орнаттым. Міне, нәтижесі. Құдықтардың бірінен мал суғарамыз, қалған екеуі бақша өнімдерін өсіруге арналған. Бақшамызға баклажан, тәтті бұрыш, ащы бұрыш, аскөк, петрушка, жүгері, сельдерей, редиска сияқты көкөністердің бәрін ектім. Биыл көктем жауын-шашынды болғандықтан біздің ауылда тұратын кейбір кісілер қызанақтың көшетін енді ғана отырғызып жатыр. Ал мен бір рет қолданылатын желім стакандарға жеке-жеке жүз қызанақ, жүз қиярдың тұқымын ақпан айында сеуіп қойғанмын. Сол тұқым көшет болып өнген соң, 4-сәуір күні оларды жерге қондырдым. Алайда күні кешеге дейін біресе жаңбыр, біресе бұршақ жауып ауа райы қолайсыз болды. Ондайда күн бұлттана бастағаннан көшеттердің бетіне банка төңкеріп шығамын. Ал күн ашыла салысымен көшеттердің бетін қайта ашып қоямын. Бауымызда алма, шие, өрік, алхоры, алмұрт, алша, шабдалы және жүзімнің де бірнеше түрі бар. Тіпті тропикалық өсімдік саналатын какаоны да бақшада өсіремін. Ол кәдімгі машқа қатты ұқсайды. Какао дәндері де қауашақтың ішінде өседі. Дәндерін табаға қуырып, талқандап, демдеп сүт қосып ішеміз. Дүкеннен сатып алатын какаодан ешбір кем емес».

Негізгі мамандығы зоотехник болғандықтан Р.Құмарбеков малдың да жайын жақсы біледі. Төрт түліктің ішінде түйеден басқасының бәрін қолда ұстайтын ол кісі малдың да асыл тұқымдысын өсіргенді жөн санайды екен. Сиырлары 9-10 литрден сүт беретін асыл тұқымды қара-ала әулиеаталық сиырлар. Қойлардың да Еділбай тұқымдысын өсіреді. Тіпті осындай асыл тұқымды бір қойы әр төлдегенде үшеуден қозы табады екен. Қоңды болғандықтан жылына екі рет қозы беретін тек осы қой тұқымының өзі бүгінде 27-ге жеткен.

Малмен қатар Рекең үй құстарын да өсіреді. Үнді үйрегі мен тауықтың басын да 300-ге дейін жеткізген кездері болған. Ол кісінің айтуынша, 100 тауықтан 100 жұмыртқадан алғанның өзінде тек тауық жұмыртқасынан жылына 180 мың теңге кіріс кіреді екен.

Қорасындағы малы мен есігінің алдындағы азын-аулақ жеріндегі барлық қора-қопсыны жөндеу үшін ол кісі «сварканы» да өзі істете береді. Малға шөп турайтын қондырғылары да бар екен.

Рекеңнің қаржы дағдарысы туралы да өзіндік пікірі бар. «Қазір қарапайым халықтың қолында ақша жоқ. Сондықтан тұрмыстық техниканы сатып алудан бұрын адамдар тамағын асырауды ойлайды. Алайда жан қинап, бақша еккеннен гөрі ауыл адамдарының өзі көкөністерді қаладан сатып алуды дағдыға айналдырды, – дейді ол кісі. – Су жоқ болса, құдық қазып, ауладағы жерге бақша өнімдерін өсіруге әрекет жасауы керек. Мәселен, картоп, қызанақ, қияр, сәбіз, капустаны бақшада өсіретін болсаңыз, оны сатып алуға жұмсайтын ақшаға сіз тұрмыстық техника сатып алар едіңіз. Міне, тауар айналымына әрбір қарапайым отбасы осылай өз үлесін қосар еді. Оның үстіне өзіңіз қолдан өсірген, дәріленбеген табиғи азық-түліктерді пайдаланғандықтан, сіздің денсаулығыңыз да жақсы болар еді. Біз енжарлық пен жалқаулықтың салдарынан дағдарып жатқан сияқтымыз».

Ел ішінде немере-шөберелеріне бау-бақша егіп, отбасының шаруашылығын шыр айналдырып отырған осындай ағалар көп-ақ. Жұмыссыздықты желеулетіп, босқа сандалып жүргендер Рекең сияқты кісілерден үлгі алса, кәнеки!

Қ. ҚАЛАУОВА.

Пікір қосу

JComments