Үйінде 12 килолық құран кітабы бар

16.06.2009 11:31

Шымкенттегі «Қамар» қайырымдылық мекемесінің директоры әрі республикалық қайырымдылық мекемелері директорлар кеңесінің төрағасы Амангелді Есейдің үйінде осыдан бес ғасыр бұрын жазылған, салмағы 12 кило шығатын әлемдегі ең үлкен Құран Кәрім кітабы сақтаулы тұр. Біз Амангелді Шораұлына жолығып, осынау ерекше кітаптың тарихы жайлы әңгімелеп беруін өтінген едік.

«1978 жылы Түркия, Франция, Грекия, Мысыр елдеріне сапар жасаған жайым бар, – Амангелді Шораұлы. – Сол сапарымда Каир қаласындағы базардан әлемдегі ең кішкентай Құран кітабын сатып алдым. Кейін оны елге өткізерде кеден бекетіндегі тексеру кезінде қорыққаным күні бүгінге дейін естен шықпайды. Сонда сіріңкенің қорабындай ықшам Құранды қалпағымның маңдай қуысына ұқыппен тығып қойған едім. Шекарадан өтерде Одесса портындағы кеденшілер киімімді түгелдей тінтіп тексерді де, қалпағыма назар аудармады.

Араб тілінде жазылған бұл шағын кітапқа Құранның толық нұсқасы сиғызылған екен. Елге оралған соң бұл кітапты әкемдей болып кеткен соғыс ардагері Құттымбек көкеме сыйлыққа бердім. Ақсақал ұзақ жылдар бойы оны үйінде ұқыппен сақтап келген екен. Еліміз егемендік алғаннан кейін өз иесіне табыс еткенді жөн санады ма, әйтеуір кітапты кері қайырып берген болатын.

Арада талай жылдар өткендіктен кітап жайлы ұмыта да бастағанмын. Түркияның Парламент депутаты, Ислам дінінің профессоры, ұстазым әрі досым болып кеткен Әли Ақ есімді азамат осыдан біраз уақыт бұрын маған таңқаларлық ұсыныс жасады. Ол мендегі сіріңке қорабындай ықшам Құранға деген қызығушылығын білдіріп, оны өзі сақтап келген әлемдегі ең үлкен және ең көркем жазылған Құран Кәрімге айырбастауымды өтінді. Ол шағын кітапты Түркия еліндегі тарихи мұражайлардың біріне өткізетіндігін, бұл Құран Кәрім барша мұсылман халқы үшін өте құнды екендігін айтты. Мен кітапты айырбастауға келісімімді бердім. Қазір бұл кітап үйде сақтаулы тұр, анда-санда «Қамар» қайырымдылық мекемесіне әкеліп, дос-жарандарыма, оқушыларға, келген қонақтарға көрсетіп қоямын».

Бұл Құран Кәрімді сақтау үшін әдемі безендірілген арнайы сандықша жасалыпты. Кітаптың ішіндегі алғашқы бетінде түрік және ағылшын тілдерінде мына сөздер алтын әріптермен жазылыпты:

«Ахмед Қарахисарының Құран Кәрімі. Қанұн Сұлтан Сүлейменнің әмірімен Ахмед Қарақисары тарапынан жазыла бастаған бұл Құран Кәрім 16-шы жүзжылдықтағы ең көркем қолжазба.

Түпнұсқасы 61,5 х 42, 5 сантиметр көлеміндегі бұл қолжазбаның 220 парағы 1545-1555 жылдар арасында хатат (діни сауаты бар жазушы) Ахмед Қарақисары, 80 парағы рухани баласы хатат Хасан Челеби тарапынан 1584-1587 жылдар арасында жазылып, 1584-1596 жылдар арасында әрлеушілер тарапынан әшекейленуі, нақышталуы және көркемделуі тәмамдалған. Үш сұлтанның тұсында (Қанұн Сұлтан Сүлеймен, ІІІ Мұрат және ІІІ Мехмет) жазылып біткен. Осман дүниесіндегі ең көркем және ең үлкен Құран Кәрімді көшіріп жазушылар, нақыштаушылар мен безендірушілер өнерлерін ортаға салып, осы Құран Кәрімді жарыққа шығарған».

Осынау құнды кітап 600 беттен тұрады, бірін-бірі қайталамайтын 600 түрлі ою-өрнектермен безендіріліп, әріптері алтынмен нақышталған. Мұқабасы да алтын әріптермен өрнектеліпті. Оның түпнұсқа қолжазбасы Түркиядағы «Топқапы» тарихи мұражайына жәдігер ретінде қойылған. Амангелді Есейдің қолындағы кітап көркем жазылған Құран Кәрімнің көшірмесі.

Түркияның Мәдениет министрлігінің тапсырысымен әлемдегі ең көркем жазылған Құран Кәрім кітабы 2003 жылы мың данамен қайта басылып шығыпты. Қазіргі таңда Амангелді Есей басқаратын «Қамар» қайырымдылық мекемесінің ерлер пансионатында білім алып жатқан жастар бұл Құранның құндылығы мен мән-маңызын түсінуге құштар. Ал жастардың бойына имандылық қасиеттерін сіңіруде бұл кітаптың тәрбиелік маңызы өте зор.

Б. Елікбаева.

Пікір қосу

JComments