Биылғы жылдың наурыз айынан бері Сарыағаш жақта әйелдерді өлтіріп, тонап кететін қарақшылар туралы үрейлі әңгіме­лер тарағаны белгілі. Бұл жөнінде «Заманада» «Сарыағашта маньяк пайда болған ба?», «Әйелдер неден қорқып жүр?», «Жолау­шының жолын торушылар қашан ұсталады?» деген тақырыпта мақалалар жарық көрген болатын. Ал кешегі аптада редакциямызға осы қарақшының қолынан мерт болғандардың бірінің туысқаны хабарласты. Ол кісі елді дүрліктіргендердің қолға түскенін естіпті. Осыған орай ол қылмыскерді құрықтаған полиция­ қызметкерлеріне алғысын білдіре отырып, енді қанішерлер әділ жазасын алса дейді. Сонымен бірге: «Әйелдер ер адамдар отырған таксиге міне бермейді, сондықтан қылмыскерлердің қатарында әйел болуы да мүмкін», – деген жорамалы барын білдірді.

Бұдан кейін біз Сарыағаш аудандық ішкі істер басқармасының штаб бастығы, полиция полковнигі Алмас Әмзеевпен (суретте) хабарластық.

«Күдікті Тараз қаласында қолға түсті, – дейді ол кісі. – Ұлты қазақ, Өзбекстан азаматы екен. Жалпы, бүгінде екі күдікті қамау­да отыр. Қылмысқа қатысы бар үшінші адам іздестірілуде.

1 миллиард доллардан аса байлығы бар адамдар алтау: Владимир Ким (3,5 миллиард доллар), Алиджан Ибрагимов (2,9 млрд.), Рашид Сәрсенов (1,8 млрд.), Болат Өтемұратов (1,6 млрд.), Динара Құлыбаева (1,258 млрд.), Тимур Құлыбаев (1,258 млрд. доллар).

Байлығы 500 миллионнан 900 миллион долларға дейін есептелетіндер қатарында тоғыз адам тұр. Олар мына азаматтар: Нұржан Сұбханбердин (900 млн.доллар), Асқар Алшынбаев (750 млн.), Айгүл Нұриева (720 млн.), Евгений Фельд (700 млн.), Олег Новачук (680 млн.), София Сәрсенова (660 млн.), Дариға Назарбаева (593 млн.), Бақытбек Байсейітов (537 млн.), Василий Розинов (522 млн.)

Байлығы 200 миллион доллардан басталып, 400 миллионнан асатындардың тізімін 440 миллион долларымен Нұрлан Бизақов бастап тұр. Одан кейінгі орындарда 301 миллион доллары бар Руслан Молдабеков пен 300 миллион доллар иесі Тимур және Әлфия Қуанышевтардың аты-жөні орналасқан.

Сарыағаштық Есмұрат Битеміровтің «Замананың» кешегі нөміріндегі «Мықты мемлекет құруды неге ойламаймыз?» деген тақырыппен жарияланған мақаласы ­кімге де болса терең ой салғаны анық. Шынында, елдің ертеңін кім ойлайды, осы мәселе төңірегінде бас қатырып жүргендер аз-ау деген ой келеді кейде.

Біздің қазақты басқа ұлттардан кем еді деуге болмас, жақсы қасиеттеріміз де жетіп-артылады. Бірақ жеме-жемге келгенде, Есмұрат­ айтқандай, тайпаға, руға бөлініп, басымызды біріктіре алмай­мыз. Ұлттық қасиеттерімізді қастерлеудің орнына, қайта біреулерге аяқасты еткенімізді ескере бермейміз. Қазақ қазақ болғалы осы берекесіздігімізден өзгелердің жүндеуіне түсіп, сан рет тоз-тозымыз шыққаны да тарихтан белгілі. Осы ру мен тайпаға бөлінудің бірлікке тигізер зияны тіпті көп.

Құдайға шүкір дейік, бүгінде халықаралық қауымдастыққа танылған елміз. Бірақ халықтың басым бөлігінің шекесі шылқып, байып кеткені шамалы. Есесіне мемлекет мүлкін ұрлап, халық қазынасына­ қол сұғушылар көп. Мысалы, бүгінде көмейлерін халық қаржысына толтырған 1600 қазақстандық шетелде қашып кетіп, бой тасалап жүр екен. Әрқайсысы жүздеген мың доллар қаржы жымқырғаны ту­ралы айтылып та, жазылып та жатыр. Солар осынша қаржыны жеке өзі жеді ме екен, әлде «бөліскендер» де бар ма деген ой келеді.

Таяуда пролетариат көсемі Владимир Лениннің туылғанына 142 жыл толды. «Күн кө­семнің» бақилық болғанына биыл 88 жыл өтсе де ол жө­нінде жазылған еңбектер көп. Қазірге дейін тіпті Ленин десе ішкен асын жерге қоятын, сондай-ақ оны жан-жақты зерттеп жүргендер арамызда бар. Сондай адамның бірі – шым­кенттік Дәулет-Қажы Исабек­ұлы. Дәулет қажы көп жылдар журналистика саласында еңбек еткен, қазір Шымкент­тегі Дінмұхаммед Қонаев атын­дағы мешіттің бас имамы. Ол кісі осыдан 25 жыл бұрын Санкт-Петербург қаласына іс­сапармен барғанында осыған дейін еш жерде айтылмаған тың жаңалық есітіпті.

«Сол жолы Ленин 1917 жылдың қазанында эмиграциядан Петроградқа оралғанда отырған бронды пойызды кү­зеткен Василий Виноградовпен кездесудің сәті түсті, – дей­ді Д.Исабекұлы. – Онымен телефон арқылы алдын-ала хабарласқан соң үйіне тарттым. Қарт революционер мені ескі танысындай жақсы қарсы ал­ды. Сол кезде жасы 90-ға келсе де әлі тың екені көрініп тұрды. Үйінен Лениннің, Ста­лин­нің том-том кітаптарын көрдім.

Василий Петрович қазақтарды өте сыйлайды екен. «Сендер қонақжай халықсыңдар. Мен оны жақсы білемін. Сондықтан сен бүгін менің қонағымсың. Ал кешке мен саған Ленин жөнінде әлі ешкім естімеген қызық әңгіме айтамын», – деді.

«Мен былтыр үйімнің қабырғасын тұрғызып, төбесін жауып қойған­ едім, – дейді шымкенттік Наурызжан Сайлау есімді азамат. – Күн жылыған соң сылақты бастамақшы болып сабан іздедім. Жылда базарларда өтпей тұратын сабанды биыл мүлде табу қиын. Базарларда Қызылорданың күріш сабаны тұр. Ол бидай сабанына қарағанды ірі келеді. Сондықтан пайдалану тиімсіз. Бағасы да қымбат. Күріш сабанының бір «пресін» әкелушілер 800 теңгеден сатып тұр. Ал олардан алып сататындар 1000 теңге дейді. Әркім қолындағысын пұлдайтын заман болғандықтан оларға бірдеңе дей алмайсың».

Осы жылдың басында Сарыағаш ауданының поли­цей­лері талайды зар қақсатып, соңғы жиған-тер­геніне дейін тартып алумен айналысқан Әлім­жан Атанбаевты (аты-жөні өзгертілген) қолға түсірген болатын. Оған қатыс­ты қылмыстық іс аяқталып, таяуда сотқа өткізілді. Сот отырысы енді басталғандықтан Ә.Атанбаевқа қолданар жаза жөнінде айтуға әлі ертерек болар. Дегенмен біз Сарыағаш аудандық полиция басқармасының бастығы, полиция пол­ковнигі Талғат Охашовқа (суретте) хабарластық.

«Айыпталушы бұрын сотты бол­ған, – дейді Тал­ғат Кеңес­ұлы. – Бірақ түрмеден Ақтөбе қалалық­ сотының қаулысымен жазасын өтеу мерзімі аяқталудан бұрын босатылған. Дегенмен екі жыл қамақта отыру оған дұрыс сабақ бола қоймаған секілді. Бостандыққа шыққан соң қайтадан қылмыстық әрекет­терін жалғастырған. Ол өзіне сенім­ді адамдармен қылмыстық топ құру арқылы 2011-жылдың 24-қарашасы мен үстіміздегі жылдың 29 қаңтары арасында тоғыз бірдей қарақшылық жасаған.

Биыл 88 жасқа келген шымкенттік Ергеш Ерназаров кешегі соғыс ке­зін­де аты аңызға айналған «Катюшамен» жауға соқ­қы бер­гендердің бірі. Ол кісі 1942 жылдың тамызында майданға ат­танған. Мәскеуде алты ай оқыған соң сержант атағын ие­ленген жас жауынгер алғаш рет Брянск қаласы үшін жүргізілген қиян-кескі шай­қастарға қатысыпты. Одан соң әйгілі Курск доғасы мен Орел қаласының маңындағы соғыс­та неше түрлі қиямет-қайымды бастан өткізген. 1943 жылдың шілдесінде кезекті ұрыстардың бірінде контузия алып, госпитальға түседі. Ергеш Ерназаров арада төрт айдан соң жарақатынан толық айы­ғып, соғысқа қайта аттаныпты.

«Осыдан кейін Белоруссияны азат етуге қатыстым, – дейді майдангер. – 1944 жылы генерал Рокоссовский басқаратын 49-шы армияның құрамында болдым. Соғыс кезінде немістердің атақты «Мессершмидт» және «Хейнкель» деген ұшақтары «Катюша» батареялары орналасқан жерді аңдитын. Бірақ біз орын ауыстыратын едік. Алайда бұл өзі айтуға ғана оңай нәрсе. Өйткені талай рет батпаққа батқан кездеріміз болған. «Катюшаның» бір снарядының салмағы – 50 килограмм. Қатты шаршаған адамға бір снарядты көтеріп, зеңбіректі оқтаудың өзі аса қиын екені түсінікті. Ал «Катюшаның» атқан оғы 8–8,5 шақырымға еркін жететін, бірден 16 снаряд ататын.

Адам ағзасына пайдалы, құнары мол тағамның­ бірі – жұмыртқа. Бүгінде осы бір азық түрін кез-кел­ген сауда нүктелерінен қолжетімді бағаға сатып­ алуға болады. Қазір әсіресе Шымкенттің базарларында жұмыртқа бағасы арзан, яғни данасы 16–21 теңге аралығында, жарылғандары 9-10 теңге­ден сатылуда. Осындайда кейбір тұтынушылардың жұмыртқаны сапасына жеткілікті көңіл бөлместен сатып ала салатын әдеті бар. Ал Оңтүстікке жан-жақтан тасымалданатын жұмыртқа­ның қандай жолмен жеткізілетінінен қарапайым жұрт хабарсыз. Кейбіреулер сапасы нашар, тұрып қалған жұмырт­қаны арзан бағаға өткізіп жіберуі әбден мүмкін. Негізінде жұмыртқа секілді тез бұзылатын тағам тиісті жеріне арнайы реферижаторлар арқылы жеткізілуі керек. Сонда ғана ол тұтынушыға бұзылмаған күйі жетеді. Тиісті құжаттары болуы қажет.

Бүгінде тауық жұмыртқасы Шымкентке жан-жақтан әкелініп жатыр. Ресей, Украина, Беларусь мемлекеттерінен де жеткізілуде.

«Бұл тағдырға не жазғанымды білмей-ақ қойдым, – деп күрсінді Айманқыз. – Енді балалы-шағалы атанғанымда көретін күнім осы ма еді деген ой жанымды жегідей жейді. Сізге түсінікті болуы үшін бәрін басынан бастайын.

Мен Семей өңірінің қызымын. Бойжеткен шағымда Оңтүстіктің өзім ұнатқан жігітіне тұрмысқа шықтым. Жандарбек екеуміз бір-бірімізді сүйіп қосылдық, жақсы өмір сүрдік. Тағдыр маған Жандарбекпен 25 жыл бірге өмір сүруді жазыпты. Ол осыдан бес жыл бұрын бауыр ауруына шалдығып қайтыс болды. Екі қызымыз бар, жолдасымнан айырылып қалғанымда үлкенім 20 жасқа келген болатын. Күйеуім өмірден өткен соң ата-енеммен бірге тұра бердім.

Кешегі аптада Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 67 жылдығын атап өттік. Ал сол соғыста мыңдаған қазақ жауынгерлері опат болғаны белгілі. Хабарсыз кеткендері қаншама. Дегенмен бүгінде солардың да кейбірінің дерегі табылып жатыр. Солардың бірі – Шығыс Қазақстан облысының тумасы Зейнелді Дәулетов.­

Жерлестері Зейнеш атап кеткен З.Дәулетов Зайсан ауданында дүниеге келген. Екі жылдық мұғалімдер курсын тәмамдап, ұстаздық мамандықты игерген. Соғысқа дейін қазіргі Марқакөл ауданындағы Жаңаауыл мектебінің іргесін қа­ласқан, аталмыш білім ұясының тұңғыш директоры болған. Соғыс басталған 1941-жылы өз қатарластарымен бірге майданға аттанады.

З.Дәулетов алғашында Украинаның бірнеше қалаларын жау­дан қорғауға, кейін осы аймақтың Чернигов облысын немістерден азат етуге қатысқан 236-шы атқыштар полкінде болған. Бүгінде осы Чернигов облысын жаудан қорғау барысында қаза тапқан жауынгерлердің 412-cінің қазақстандықтар, оның ішінде 42-сінің Шы­ғыс Қазақстаннан екені мәлім болып отыр. Чернигов облысына қарасты Новгород-Северск ауданының Добрышево селосын азат етуде ерлікпен қаза тапқандар арасында 1943-жылдың 15-қыркүйегінде оққа ұшқан Зейнелді де бар.

Бүгінде Қазақстанды әлемнің барша елдері таниды десек болады. Бұл біз үшін үлкен мәртебе. Ал еліміздің атын шығарып жүргендер арасында жасөс­пірім балаларымыз да бар. Солардың бірі әрі бірегейі деп шахматтан дүние жүзінің төрт дүркін чемпионы атанған Жансая Әбдімәлікті атауға болады.

Жансая Әбдімәлік 2000-жылы 12-қаңтарда дүниеге келген. Шымкенттегі белгілі шахмат маманы Н.Перегудовтан дәріс алған. Осы уақытқа дейін қол жет­кізген биік жетістіктерін тізер болсақ, ол мынадай:

Жансая 2008 жылғы тамызда Иранның Тегеран қаласында ұйымдастырылған Азия бірін­шілігінде, осы жылдың қазан айында Вьетнамның Вунг Тау қаласында өткен жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында 1-ші орындарды иемденген. Сөйтіп, небәрі 8 жасында алғаш рет бір жылда екі ресми чемпионатта жеңіске жетті, Азия мен Қазақстан Республикасының ең жас чемпионы болып, Қазақстан шахматына жаңа рекорд енгізді. Бұдан кейін ол 2010 жылғы шіл­деде Түркияның Кайсери қаласында өткен мектеп оқушылары­ арасындағы әлем чемпионатында 1-ші орынға, 19-31 қазанда Гре­кияның Халкидики қаласында болған жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында 1-ші және 2-ші орындарға қол жеткізді. 2010 жылдың қорытындысы бойынша ФИДЕ (Халықаралық шахмат федерациясы) Жансаяға «ФИДЕ шебері» деген атақ берді.

Мысалы, өткен жылы Гагарин көшесінің бойындағы аяқжол қақ жарылып қазылып, оның астындағы шіріген канализация құбырлары алынып тасталынды да, орнына жаңасы төселіп, үстінен кө­мілді. Көше басынан басталған жөндеу жұмыстары сонау «СМУ-4» аталатын аялдамаға дейін жүргізілген болатын. Бұ­ған бәрекелді деп қуанып қалып едік. Бір өкініштісі, жөндеу жұмысын жүргізгендер осымен іс осымен бітті дегендей арттарын жиыстырмай кетті. Қазылған жер толық тегістелмей, ойқы-шойқы болып қала берді. Ол осы уа­қытқа дейін сол күйінде жатыр. Жаңбыр жауғанда батпаққа айналып, құрғақ күн­дері шаңы бұрқырап жұртты әбіржітуде.

«Замана» газетінің өткен нөмірлерінің бірінде «Полицияның құжатсыз адамды қамап қоюға құқы бар ма?» деген тақырыппен мақала жарық көргені белгілі. Онда Төлеби ауданының екі тұрғынын түскі асқа кетіп бара жатқан жерінде патрульдік полиция қызметкерлері ұстап, Шымкент қалалық ішкі істер басқармасының арнайы қабылдау орнына апарып қамап қойғаны жөнінде жазғанбыз. Сол күні туысқандарымен бірге әлгі жігіттерді іздеп барғанымызда полиция қызметкерлері өздерінің кез келген құжатсыз адамды көшеден ұстап, оның жеке басы анықталғанша қамауда отырғызуға құқы бар екенін айтқан болатын. Біз оған қарсы болғанымыз жоқ. Себебі әрбір Қазақстан азаматы ел заңын сыйлауы тиіс.

Ал кешегі аптада осыған ұқсас оқиғаға тағы да куә болдық. Бұл жолы Шымкенттегі «Көмешбұлақ» базарының­ қасындағы автотұрақ күзетшісі өзінің Өзбекстан азаматы­ екеніне, өзімен бірге құжаты болмағанына қарамастан іздеп келген патрульдік полиция қызметкерлеріне қыр көрсетіп бақты. Тіпті автотұрақ есігін іштен бекітіп алған ол полицияға пысқырып та қараған жоқ. Өзі ішіп алса керек, маған не істейсің дегендей, иттерін босатып жіберді.

«Олардың неден уланғаны әзірге белгісіз, – дейді Ж.Қарабеков. – Тойдан соң көп адамның дене қызуы көтеріліп, іші бүріп ауырған. Үлкен дәреті бұзылған. Қазір 50 адам, оның 8-і бес-алты жас аралығындағы балалар, барлығы біздің ауруханада емделуде».

Ал Оңтүстік Қазақстан облыстық санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау департаментінің арнайы өкілі Раушан Қасымқұлованың пікірінше, оқиғаға ет өнімдерінің санитарлық шараларға сай сақталмауы себепкер тәрізді.

Етті тәуір көрмейтін қазақ кемде-кем шығар. Бұл жағы­нан келгенде «қасқырдан кейінгі екінші орынды ием­денетініміз» жайлы мақтанышпен айтатынымыз да рас. Дегенмен арамызда осы еттен өз еркімен бас тартатын қазақтар да бар екен. Мы­салы, Төлеби ау­данының орта­лығы Ленгір қаласында тұратын Құдайберген Оңғаров (суретте) – соңғы 24 жылдан бері ет жемеген адам. Ол кісі кешегі 1-мамыр күні 86 жасқа толды. Қария әлі де ширақ, тіпті өз тұрғыластарынан әлдеқайда жас көрінеді.

«Мен 1986 жылдың 16-ақпанына дейін ет болмаса бір күн тұра алмаушы едім, – дейді Қ.Оңғаров. – Сол жылы қатты сырқаттандым. Содан Шымкенттегі онкологиялық ауруханаға барып толық тексеруден өттім. Дәрігерлер асқазанда жара бар екенін айтып, оны емдей алмайтынтықтарын білдірді. Бір емдесе, Ташкентте Коган деген профессор бар, сол емдеуі мүмкін деген соң жанға шипа іздеп Өзбекстанға тарттым.

Арыс қаласына қарасты Ақдала ауылының тұрғыны Орынхан Арынбаев жөнінде газетіміздің өткен нөмірінде жазғанбыз. Оқырман бұл азаматтың атын жамылған біреулердің Экономикалық жә­не сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігінің төрағасы Рашид Түсіпбековтің жеке блогына «қала әкімі кадр бизнесін жүргізіп жатыр» деген тұрғыда арыз жібер­генінен хабардар. Бір таңқаларлығы, арыз жазған адам агенттік төрағасы мен Үкімет басшысын шатастырып алған ба, хатын: «Құрметті Кәрім Қажымхан­ұлы!..» деп бастапты. Ал өткен аптада О.Арынбаевтың өзі ғаламтор арқылы Үкімет басшысына хат жолдады. Онда Орекең мұның алдындағы хатты өзінің атынан белгісіз біреудің жөнелткенін, ал онда айтылғандардың бәрі жалған екенін білдірген. Оның ішінде: «Менің атымды жамылып арыз жазған азаматты анықтап, тиісті шара қолдануыңызды және нәтижесін хабарлауыңызды сұранамын», – деген де сөздер бар.

Біз осы хатқа байланысты оның авторымен хабарласқан едік.

Жалпы, біз бұл тақырыпты бұрын да көтер­генбіз. Сол кезде Кентаудағы жауапты қызметкерлер зағиптарға қатысты мәселелердің шешімін табатынына сендірген болатын. Содан бері де бірнеше ай өтіпті. Ал қала басшылығы немесе жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы тарапынан құр уәдеден басқа ешқандай іс-шара қолға алынбаған. Хат авторлары осыны ашына жазыпты.

«Газеттеріңізде мақала жарық көрген соң қала әкімдігі тарапынан сең қозғалғандай болып еді, – деп басталады бұл хат жолдары. – Бізге үйіп-төгіп уәде берген. Кейін сол уәде орындалмады. Қаланың бұрынғы әкімі Нұржігіт Қалмырзаев өзінің орынбасары Бауыржан Әлиманов пен қалалық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының бастығы Рита Қожабековаға зағиптарға арналған жұмыс орнын ашу туралы тапсырма берген болатын. Өкінішке орай, сол тапсырма да аяқсыз қалды.

Шымкенттің іргесіндегі «Тельман» бөлімшесінде «Гүлхан ана» деп аталатын шайхана бар. Оның төбесінде Қазақстанның көк байрағы желбіреп тұр. Өткен жылы ғана пайдалануға берілген бұл шайхананың иесі Шавкат Исламқұлов деген жеке кәсіпкер (суретте).

«Гүлхан ана» шайханасының құрылысы өткен жылы аяқталған. Өкініштісі, Шавкаттың анасы оның іске қосылғанын көре алмай дүниеден өтіпті. Сонда Шавкат марқұм анам көре алмаған жақсылықты жетім балаларға жасайын деген тоқтамға келген. Сол ойға бекінген кәсіпкер кө­шенің қарама-қарсы бетінде Махамбет Өтемісұлы атындағы №52-ші орта мектептің директоры Гүлзада Молдабековаға өз өтінішін айтыпты. «Сіздің мектепте оқитын жағдайы қиын, жетім балаларға күн сайын бір мезгіл ыстық тамақ беріп отырсам деген ойым бар. Егер қарсылық етпесеңіз, осыған сіздің де жәр­демдескеніңіз сауап іс болар еді», – деген сөзін мектеп басшысы қолдаған. Осыдан соң 1–3-ші сынып аралығында оқитын 14 оқушының тізімі жасалып, шайхана иесінің қолына беріл­ген. Ал Шавкат болса содан бас­тап 14 балаға күн сайын ыстық тамақ беруге көшкен.

Жақында Бразилияның Сан-Паулу қаласында жасөспірімдер арасында қазақ күресінен әлем біріншілігі өтті. Оған дүние жүзінің бірнеше мемлекеттерінен 14 команда қатысты.

Бразилияда бағын сынаған спортшыларымыздың төртеуі Оңтүстік Қазақстаннан. Атап айтқанда, Шымкенттегі №2 спорт мектебінің балуаны Дәулет Ниетбай жарыс қорытындысында күміс жүлдегер атанса, Отырар ауданының Шәуілдір ауылында тұратын Жолдасбек Бектұрсынов 3-ші орын алып, қола медальды иеленді. Сондай-ақ Бәйдібек ауданының Шаян ауылындағы балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінің оқушылары Қасымхан Төленбай мен Дәулет Қасымбекұлы да туған жерге олжалы оралды. 60 килограмм салмақ дәрежесінде күрескен Дәулет жарыс қорытындысы бойынша жүлделі 3-ші орын алып, елге қола медальмен қайтты. Ал оның ауылдасы Қасымхан Төленбай қарсыластарының барлығын тізе бүктіріп, қазақ күресінен жасөспірімдер арасында әлем чемпионы атанды. Сөйтіп, алтын медальды мойнына тақты.

Дүйсенбі, 14-мамырда Шымкентте температура 26 градусқа дейін ысиды, кештетіп жаңбыр жаууы мүмкін. Оңтүстік аудандарда 25 – 28 градусқа дейін қызады, кей жер­лерде аздап жаңбыр жауады. Таулы аудандарда 20 – 25 градус ыстық. Солтүстік аумақта ауа температурасы 32 градусқа дейін қызады.

Сейсенбі, 15-мамырда Шымкентте күн бұлттанады. Күнгей аумақтарда температура 25 – 30 градус аралығында. Таулы аудандарда да осы шамалас. Ал теріскей жақ­та күн 30 – 33 градусқа дейін ысиды.

Сәрсенбі, 16-мамырда Шымкентте ауа температурасы 31 градусқа дейін көтеріледі. Оң­түстік аумақтарда оның қызуы 30 градусқа дейін барады. Таулы аудандарда күн бұлттана­ды, аздап жаңбыр жаууы ықтимал. Солтүстік аудандарда күн 30 – 35 градусқа дейін ысиды.

Жанат Әметова, «Самал» мөлтекауданының тұрғыны: – Біздің мөл­тек­аудан тұрғындарының көпшілігі Өзбекстаннан көшіп келгендер. Бізде ешқандай жағдай жоқ. Соны айтсақ, аудан әкімінің орынбасары Рашид Қайыпжанов заңсыз жерге неге көшіп келдіңдер деп өзімізге ұрысып тұр. Талаптарыңды жерді берген адамға қойыңдар дегенді айтады­. Жерді бізге біреу аспаннан келіп беріп кеткен жоқ қой. Қолымызда әкімнің шешімі, мемлекеттік актіміз бар. Ол жер неге заңсыз болуы керек?­

Біз келсек, еліміз, жеріміз деп келдік. Егер Рашид мырза білмесе, айтайық, Елбасының өзі сыртта жүрген қандастарды атамекенге оралыңдар деп шақырды. Ал Р.Қайыпжанов мен үшін келдіңдер ме дейді. Біз оның сөзін түсінбедік, әлде ол Президенттің саясатына қарсы болғаны ма?

Қазір «Самалдың» балаларында білім жоқ. Қаншама жасырғанымен өркениеттен кенже қалып отырғаны дүйім жұртқа белгілі. «Самалдың» кейбір балалары теледидардың не екенін білмейді.

Кешегі аптада Сарыағашқа жолымыз түскен еді. Сонда қалаға кіре берісте үлкен құрылыстың жүріп жатқанын байқадық. Ал жергілікті тұрғындар арасында: «Ол жерге бөтен адамдарды жақындатпайды, соған қарағанда, құпия әскери қалашық салынады-ау» деген сөз бар. Біз бұл нысандардың неге арналып салынып жатқанын білу үшін сонда барып, жауапты адамдарды әңгімеге тарттық.

«Бұл жерде ешқандай құпиялылық жоқ, – дейді «Еуроқұрылыс-Сервис» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің директоры, облыстық мәслихат депутаты Жаңабай Ағабеков­ (суретте). – Салып жатқанымыз әскери қалашық емес, кеден қызметкерлеріне арналған қызметтік тұрғын үйлер мен жатақханалар. Ол жерде қойма немесе басқа нысандар болмайды.

Құрылыс жұмыстары сәуірде басталды, қыркүйекке дейін он пәтерлі алты жатақхана мен бес пәтерлі он үйдің құ­рылысын аяқтап, пайдалануға беруіміз керек. Бұл жұ­мыс­қа 200-дей жұмысшы мен жиырмадан аса жүк маши­налары, эксковаторлар мен басқа арнайы техникалар­ жұмылдырылған. Сондықтан белгіленген межеден кешігу­ші­лік болмайды. Мен өзімнің сайлау алдындағы жұмыссыздықпен күресу жөніндегі бағдарламамда көрсеткендей, негізгі жұмысшыларды жергілікті тұрғындардан қабылдадым.

Таяуда Қазығұрт ауданында облыстық «Оңтүстік Қазақстан» газетінің жүлдесі үшін қазақша күрестен дүбірлі жарыс өтті. Биыл 55-ші рет өткізіліп отырған додаға облыстың сегіз ауданы мен екі қаласынан, сондай-ақ екі жоғарғы оқу орнынан барлығы 12 команда келді, бәсекеге 120-ға жуық балуандар қатыс­ты. Олардың арасында әлем және Азия чемпиондары, ел біріншілігінің жеңімпаздары мен жүлдегерлері бар.

Таңертеңгі сағат 9-да Қазығұрттың орталық стадионында жарыстың салтанатты ашылуы өткен соң іле-шала боз кілем үстіндегі алғашқы белдесулер басталып та кетті.

Ал ақтық сында 54 килограмдық салмақтағы Айдас­ Отарбаев қарсыластарын қапы қалдырып, жеңімпаз атанды. 60 килограмдық Бауыржан Әбілқастың да бағы жанды. Одан кейінгі салмақ дәрежелері бойынша белдескен Мейіржан Қалтаев, Бақытжан Барбанов, Мұрат Бәкір, Нұрзат Бегасылов және Сабыржан Әбілдаұлы сынды балуандар өздерінің мықты спортшы екенін тағы да бір рет дәлелдеді.

Газетіміздің өткен нөмірлерінің бірінде облыстық жол полициясы басқармасының бастығы Артықбек Жаппаровпен сұхбат жарияланған болатын. Сонда бір оқырманның: «2007-жылдары жүргізуші куәлігі талонын алмаса болмайды деп сатып еді, соны қазір ешкім сұрамайды. Керек болмаса, оны бізге неге сатты?» – деген сұрағына орай А.Жаппаров: «Ол талондарды қолданысқа енгізбек болғаны рас. Бірақ өзін ақтамайтын болғандықтан олар керексіз болып қалды. Енді ештеңеге жарамайтындықтан оны тастай берсе де болады», – деген еді. Ал бұл жауап талон иесі Амангелді Әдіш деген азаматты қанағаттандырмапты. Ол кісі редакциямызға келді.

«Осы талонды алмасаң болмайды, әйтпесе айыппұл төлейсіңдер деп қайта-қайта қоймады ғой, – дейді ол кісі. – Теледидардан да жарнамалады. Жол полициясы ғимаратының ішіне арнайы бөлме де жасақтады. Сол талонды мәжбүрлікпен алғандардың көптігі сондай, белгіленген мерзім жақын­дағанда ортадағы делдалдардың жұмыс істегенін де көзіміз көрді. Біз балам екеуміз екі талон алдық. Менің есебім бойынша, Оңтүстіктің өзінен ондаған мың жүргізуші осындай талонды алды. Сол талондар қазір ештеңеге жарамайды. Бұл жөнінде жол полициясы басқармасы бастығының өзі айтыпты. Б

«Сайрам-Өгем» мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің Өгем филиалы аумағында, таулы өңірде түрлі жабайы аң­дар мен құстар мекендейді. Сонау Ақ­тас, Үкітас, Өгем секілді жерлерде қо­ңыр аю тіршілік етеді. Солардың қай­сыбірінен екені белгісіз бір аю Сауап ауылына келіпті. Сол жерде оны алғаш­ заставаның солдаттары көрген. Олардың жабайы аңды тауға қарай қайтар­мақ болған әрекетінен ештеңе өнбеген.­

Содан аю таңертеңгі сағат жеті жа­рымда Қљазығұрт ауданына қарас­ты Жігірген ауыл округіндегі Қљызылбұлақ ауылына барған. Мектеп шарбағы арқылы өтіп, Қљожамберді љДосмұратұлы, Бердан Тойманұлы, Бақтыбай Тасқұлұ­лы үшеуінің шарбақтарын адақтаған. Соңғысына келгенде Бекеңнің жылқы­лары аюдан үркіп, биік шарбақтан топырлап секірген көрінеді. Содан кейін аю Күзербай Ешімқұлұлының шарбағы­на өтіп, сәл аялдап, тынығып алыпты.

Мемлекеттік ұлттық табиғи паркі Өгем филиалының директоры Бақтияр Махатовпен ілесіп біз де Қљызылбұлақ ауылындағы аю аялдаған үйге жеткен болатынбыз.

2011-жылы Астана мен Алматыда өткен Қысқы Азия ойындарында фристайлдан күміс медальға ие болған жерлесіміз Жібек Арапбаева таяуда тағы бір қуанышқа кенелді. Оның есімі Ресей, Украина, Беларусь, Қазақстанда шығатын «Лучшие люди» деп аталатын халықаралық энциклопедияға енгізі­ліпті. Бұл жөнінде Жібектің анасы Халипа Арапбаева былай дейді:

«Жібектің жаттығудан келгеніне көп болған жоқ. Жуырда үйге жоғарғы спорт шеберлігі мектебінің директоры келіп, қызымыздың Әнұранды қалай білетінін тексерді. Сол кезде: «Бұған дейін фристайлдан жоғары көрсеткішке қол жеткізген қазақтың қаракөз қызы болған емес. Сондықтан Жібекті кітапқа жазып жатыр», – деген болатын. Бірақ ол қандай кітап екенін біз де анықтап сұрамаған едік. Арада бірнеше күн өткенде үйге тапсырыспен жіберілген хат келді. Ашып қарасақ, Жібектің халықаралық энциклопедияға енгізілгені жөніндегі хабар екен. Бұл қуанышымызды алғаш болып отбасымыздың сүйіктісіне айналған «Замана» газетіне хабарлағанды дұрыс санадық».

Ән... Таныс ән жан сарайыңды аралап, жүрегіңді балқытады.

«Сені ойлап құлазыған құла құмдай,

Заулайды қиял қырдың құланындай,

Бұрымың, Мыңбұлақта туған ару,

Сол жердің мың бірінші бұлағындай!

Еркем-ай...»

Қазақ 300 жыл орысқа, одан да көп уақыт қараңғылық пен надандыққа бодан болыпты. Тарихқа көз жүгіртер болсақ, бізді арабтар, монғолдар, жоңғарлар бейне бір көкпардағы лақтай кезек-кезек сүйрелепті. Осыларды қарап отырып соң­ғы он ғасырдағы тарихымыздан қандай сабақ аламыз, нені мақтан тұтамыз?

Неге жарық біздің санамыздың қараң­ғы түкпіріне өзінің нұрын шашпай қойған?­ Дүниеге ізгілік, ғылым, білім, музыка әке­летін, тағы да басқа адамды адам ететін, адамды малдық қасиеттен арылтатын қоғамды біздің халық неге құра алмады? Мені осы сұрақ мазалайды.

«Замана» газетінің өткен нөмірінде «Асқар Мырзахметовтың партия­лық жарнаға қарызы мың теңгеден асып кетіпті», «Мелдеханов «Нұр Отанның» қалалық филиалын автономия етіп алған сияқты» деген тақырыптарда екі бірдей сұхбат жарық көрді. Онда «Нұр Отан» партиясы облыстық филиалының мүшелері арасында болып жатқан түсініспеушіліктер туралы айтылған. Ал кешегі аптада осы мақалалар­ға байланысты редакциямызға бірнеше адам хабарласып, өз пікірлерін білдірді.

Әли Сабыров, Қазақстан ком­мунистік халықтық партиясы Оң­түс­тік Қазақстан облыстық комите­тінің Құрметті бірінші хатшысы: – Мен 53 жылдан бері коммунистік партияның мүшесімін. Бұрын партия елдің тәрті­біне негізделетін. Сондықтан мүше­лікке өзгеге үлгі болатын, партияны ұятқа қалдырмайтын, ең­бекте алдыңғы қатарлы адамдарды қабылдайтын. Біз Қазақстанда ком­мунистік партияны бұрынғы ереже­лерді сақтай отырып құрдық. Қай партияда болса да оның әрбір мүшесі партияның беделі үшін белсенді жұмыс жасауы керек.

Редакциямызға Төлеби ауданындағы Зертас ауылында тұратын Құттыбек Аташев есімді қария келді. Ол кісі өзінің «Замананың» бірнеше жылдардан бергі тұрақты оқырманы екенін, оны арасын үзбей алып оқып тұратынын айтады. Газетіміз республика аумағына таралатын болғандықтан оның бетінде соғыста хабарсыз кеткен әкесі мен оның бауырларына іздеу салуды ұйғарыпты.

«Өзімнің жасым да 70-ке таяп қалды, – дейді Құттыбек қария. – Алдымызда Ұлы Жеңіс күні келе жатыр. Бұл мереке­ мен үшін де үлкен қуанышты күн. Де­ген­мен кейде көңілімді мұң торлайды. Өйткені менің әкем сол соғыстан оралмаған, хабар-ошарсыз кеткен. Майданда­ шейіт кетіп, жаны жәннаттан орын алған­ болар. Оған қай жердің топырағы бұйырды екен, сонда барып, рухына арнап құран оқысақ деген ой ылғи көкейімде тұрады. Бұрынғы арман арман ба, ол жаспен бірге де ұлғайып келе жатқандай. Әкемізден бір дерек білмей өтеміз бе деген де ой мазалайды.

«Содан бері 5 айға жуық уақыт өтті, – дейді Ж.Мырзалиев. – Алайда ұрылар жөнінде ешбір дерек жоқ. Полиция қызметкерлері анда-санда ауылға келіп төбелерін көр­се­тіп кетеді. Менің таңданатыным, біздің ауылда осымен алты-жеті рет осындай оқиғалар орын алды.